Showing posts with label քաղաքագիտություն. Show all posts
Showing posts with label քաղաքագիտություն. Show all posts

Thursday, April 28, 2022

Սահմանադրություն

Առաջին սահմանադրությունն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 1787 թ. Սահմանադրությունն է, որը գործում է մինչ օրս՝ իհարկե, ավելի քան 200 տարվա ընթացքում կատարված էական փոփոխություններով։

Եվրոպայում առաջին սահմանադրություններն ընդունվել են 1791 թ.՝ նախ՝ այդ տարվա մայիսի 3-ին, Լեհաստանում, այնուհետև՝ նույն տարվա սեպտեմբերի 3-ին, Ֆրանսիայում։

Սակայն «սահմանադրություն» տերմինը շատ ավելի հին պատմություն ունի։ Ընդունված է ասել, որ տերմինը ծագում է լատինական «constitution» բառից, որը նշանակում է «սահմանում», «կառուցվածք»։ Իսկ դեռևս Ք.ա. 4-րդ դարում անտիկ հույն մտածող Արիստոտելը «սահմանադրություն» հասկացությունն օգտագործում էր պետության կառուցվածքի, պետական իշխանության արդյունավետ կազմակերպման, նրա՝ ժողովրդավարական և արդարացի լինելու մասին խոսելիս։ Հին Հունաստանում և Հին Հռոմում երկար ժամանակ սահմանադրություն էին կոչվում նաև կայսրերի, միապետների ընդունած իրավական ակտերը։

Saturday, April 16, 2022

Ղարաբաղյան շարժումը

 Արցախյան շարժումը հասարակական-քաղաքական շարժում է, որ նպատակն է պաշտպանել Լեռնային Արցախի հայ բնակչության ինքնորոշումը։ Հայրենական պատերազմից հետո Հայկական ԽՍՀ ղեկավարությունը դիմել էր ԽՍՀՄ իշխանություններին՝ Լեռնային Արցախը Խորհրդային Հայաստանին վերամիավորելու խնդրանքով։ 1945 թվականին, մեծ հայրենադարձության հետ կապված և հայրենադարձներին տեղավորելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար Գրիգոր Հարությունյանը դիմել էր ԽՍՀՄ ղեկավարությանը՝ փորձելով լուծել Արցախը Հայաստանին միավորելու հարցը։ Երկրորդ անգամ, ազգային զարթոնքի տարիներին, նման խնդրանքով հանդես էր եկել Անտոն Քոչինյանը։ Մինչ այդ՝ 1956 թվականին Արցախի հարցը բարձրացրել էր Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա Պալճյանը։ Գորբաչովյան «վերակառուցման» քաղաքականության տարիներին Լեռնային Արցախի Ինքնավար Մարզի հայությունը օրակարգ էր մտցրել պահանջ՝ տարածաշրջանը Ադրբեջանի ԽՍՀ կազմից Հայկական ԽՍՀ տեղափոխելու համար:

Friday, April 8, 2022

Արցախյան հակամարտություն

Արցախյան հակամարտությունը Հարավային Կովկասում ադրբեջանցիների և հայերի միջև հալամարտություն է։ Այն ուներ պատմական և մշակութային մեկդարյա արմատներ, սակայն նոր հրատապություն էր գտել վերակառուցման տարիներին՝ Հայաստանում և Ադրբեջանում ազգային շարժումների կտրուկ աճի ֆոնին։ Հակամարտությունն ի սկզբանե դրսևորվում էր քաղաքացիական ակտիվ շարժմամբ, ապա և վերածեց պատերազմի։ 1988 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին երկու հանրապետությունների բնակիչների մեծամասնությունը ներգրավված էր այս հակամարտության մեջ, ինչպես նշել է Ա.Ն. Յամսկովը, և այն վերածվել է «ազգամիջյան դիմակայության», որը միայն ժամանակավորապես դադարեցվել էր Սպիտակի երկրաշարժի պատճառով։ Խորհրդային ​​ղեկավարության անպատրաստությունը համարժեք քաղաքական գործողությունների համար` սրված էթնիկական կռիվների համատեքստում, ձեռնարկված միջոցների անհամապատասխանությունը, կենտրոնական իշխանությունների կողմից ճգնաժամային իրավիճակի ստեղծման հարցում Հայաստանի և Ադրբեջանի հավասար մեղավորության հայտարարելը հանգեցրին երկու հանրապետություններում արմատական ​​հակակոմունիստական ​​ընդդիմության ի հայտ գալուն և ամրապնդմանը։

Monday, April 4, 2022

«Տարածքային հակամարտություններ»

Պատերազմների գլխավոր նպատակներն են երկրի սահմանների փոփոխությունը և նրա քաղաքական, ռազմական և տնտեսական ազդեցության մեծացումը։ 

Տարածքային հակամարտություններն ըստ իրենց բնույթի լինում են երկու տեսակի․

  • հակամարտություններ պետությունների միջև
  • հակամարտություններ պետությունների ներսում
Հակամարտությունները հիմնականում լուծվում են պատերազմների միջոցով։ Բայց շատ դեպքերում պատերազմն էլ չի լուծում այդ խնդիրը և այն շարունակում է փչացնել հարևան երկրների հարաբերությունները։ Պատմության մեջ կան նաև դեպքեր, որ վեճերը լուծվում են բանակցությունների կամ Միջազգային դատարանի միջոցով։ Այդպիսի օրինակ է Տրիեստը, որի համար պայքարում էին Իտալիան և Հարավսլավիան։ Բայց բանակցությունների արդյունքում, որոշվեց այն բաժանել երկու մասի։ 

Wednesday, February 23, 2022

Միջազգային հաղորդակցության ուղիներ

Միջազգային նշանակության նեղուցներն ու ջրանցքները բավականին շատ են: Հատկապես մեծ է Պանամայի, Սուեզի ջրանցքների և Մալակկայի նեղուցի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը:

Պանամայի ջրանցք։

Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկան միացնող պարանոցի ամենանեղ մասով ջրանցք կառուցելու գաղափարը ծագել է դեռևս XVI դարում: Գաղափարն իրագործվեց XX դարի սկզբին։ Այն տնտեսական և ռազմաքաղաքական շատ մեծ դեր ունի։ Այն կճատում է Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսների ափերին գտնվող երկրների հեռավորությունները։ 2000թվականից այն Պանամա պետությանն է։ Ջրանցքը երկու ափերին գտնվում են ԱՄՆ֊ի ռազմական հենակայանները։

Wednesday, February 16, 2022

Միջազգային մարդասիրական իրավունք

 Առաջադրանք

1․ Ի՞նչ ճյուղերի է բաժանվում Միջազգային մարդասիրական իրավունքը /ՄՄԻ/։

ՄՄԻ-ն այն իրավունքն է, որը կարգավորում է պատերազմի ժամանակ գործող վարքականոնները կամ պատերազմի իրավունքը։ Այն միջազգային իրավունքի այն ճյուղն է, որը ձգտում է սահմանափակել զինված ընդհարման ազդեցությունը՝ պաշտպանելով այն անձանց, ովքեր չեն մասնակցում ռազմական գործողություններին և սահմանափակելով ու կարգավորելով կոմբատանտների համար հասանելի պատերազմի միջոցներն ու մեթոդները։ ՄՄԻ-ն ոգեշնչված է մարդասիրության նկատառումներով և մարդկային տառապանքի մեղմացմամբ։ «Այն ներառում է մի շարք կանոններ՝ ստեղծված պայմանագրի կամ սովորույթի հիման վրա, որոնց նպատակն է պաշտպանել անձանց և գույքը/օբյեկտները», որոնք վնասվում են կամ կարող են վնասվել զինված ընդհարման հետևանքով, և սահմանափակում է ընդհարման կողմերի իրավունքը օգտագործել պատերազմի մեթոդներ ու միջոցներ ըստ իրենց ընտրության։ Այն ներառում է․ «Ժնևյան կոնվենցիաները, Հաագայի կոնվենցիաները, ինչպես նաև հաջորդող պայմանագրերը, նախադեպային իրավունքը և միջազգային սովորութային իրավունքը»: Այն սահմանում է հակամարտող ազգերի, չեզոք ազգերի և պատերազմի մեջ գտնվեղ անհատների վարքագիծն ու պատասխանատվությունը՝ միմյանց և պաշտպանված անձանց նկատմամբ՝ հիմնականում ոչ կոմբատանտների։ Այն մշակվել է մարդասիրական մտահոգությունների և ռազմական անհրաժեշտության միջև հավասարակշռությունը պահպանելու համար և ենթարկել է պատերազմը օրենքի գերակայությանը՝ սահմանափակելով դրա կործանարար ազդեցությունը և մեղմացնելով մարդկային տառապանքը:

Sunday, December 12, 2021

Արտաքին քաղաքականություն

Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը գործում է Հայաստանի Սահմանադրության, «Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին», «Դիվանագիտական ծառայության մասին» և այլ օրենքների հիման վրա։ ՀՀ կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին 2018 թ. մարտի 23-ի օրենքով արտաքին գործերի նախարարությանը վերապահված են գործունեության հետևյալ ոլորտները.

  • միջազգային հարաբերություններում Հայաստանի Հանրապետության շահերի և իրավունքների ներկայացում,
  • օտարերկրյա պետություններում Հայաստանի քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանություն,
  • Հայաստանի Հանրապետության միջազգային իրավապայմանագրային հարաբերությունների, օտարերկրյա պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների հետ դիվանագիտական կամ հյուպատոսական հարաբերությունների իրականացում,
  • համաշխարհային քաղաքական և տնտեսական իրադրության, օտարերկրյա պետությունների արտաքին ու ներքին քաղաքականության, միջազգային կազմակերպությունների գործունեության վերլուծության հիման վրա համապատասխան առաջարկների ներկայացում,
  • համաշխարհային և տարածաշրջանային հիմնախնդիրների լուծման գործում Հայաստանի Հանրապետության դերի բարձրացում,
  • Հայաստանի Հանրապետության պետական արարողակարգի ապահովում,
  • պետական մարմիններին իրենց գործունեության համար արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ անհրաժեշտ տեղեկատվությամբ ապահովում,

Տարածաշրջանում կայունության, համագործակցության, անվտանգության ու խաղաղության հաստատումը հանդիսանում է արտաքին քաղաքականության առանցքային խնդիրներից մեկը։ Հայաստանն իր նպաստն է բերում կայուն և անվտանգ Հարավային Կովկասի կայացման գործում։

Friday, December 3, 2021

Միջազգային իրավունք

Միջազգային իրավունքը պետությունների միջև ընդունված վարքագծի կանոնների ամբողջությունն է։ Տարբերվում է ազգային իրավական համակարգերից նրանով, որ միջազգային իրավունքը կապ չունի ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց հետ, փոխարենը՝ վերահսկում է կազմակերպությունների և պետությունների հարաբերությունները։ Միջազգային իրավունքը կոչված է ապահովելու պետական և հասարակական հարաբերությունների կայունությունը։ Դրա ծագման գլխավոր նախադրյալը ոչ թե պետության կամքն է, այլև մարդկության նյութական և հոգևոր պահանջմունքների բավարարման անհրաժեշտությունը։ Միջազգային իրավունքը անմիջական կապվածություն ունի իրավագիտության, հասարակագիտության և միջազգային հարաբերությունների բնագավառների վրա։ Միջազգային իրավունքի մեջ առանձնանում են երեք հիմնական ուղղություններ․

  1. Միջազգային հանրային իրավունք
  2. Միջազգային մասնավոր իրավունք
  3. Ներազգային իրավունք՝ իրավական նորմ, որը կարգավորում է միջպետական հարաբերությունները։
Միջազգային իրավունքի գլխավոր հասկացություններից կարելի է առանձնացնել միջազգային իրավական համակարգի, արտաքին քաղաքականության և դիվանագիտական հարաբերությունների հասկացությունները։ 

Saturday, November 20, 2021

Արտաքին քաղաքականություն

Արտաքին քաղաքականությունը երկրների միջև առկա հարաբերություններն են, որոնք բխում են որևէ երկրի շահերից։ Արտաքին քաղաքականությունը կարգավորում է տարբեր երկրների կամ ժողովուրդների միջև հարաբերությունները։ Կողմերն օգտագործում են տարբեր մեթոդներ և միջոցներ՝ ի շահ իրենց սկզբունքների և նպատակների։ Արտաքին քաղաքականության կարևորագույն միջոցներից է դիվանագիտությունը։ Արտաքին քաղաքականությունը սերտորեն կապված է ներքին քաղաքականության հետ։ 

Պետության արտաքին գործառույթը վերաբերում է նրա միջազգային գործունեությանը, մյուս պետությունների ու ժողովուրդների հետ փոխհարաբերություններին: Պետական իշխանությունը պատասխանատու է այլ երկրների հետ տնտեսական, տեխնիկական, մշակութային, սոցիալական և այլոլորտներում փոխշահավետ համագործակցության և դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման ու զարգացման համար: Կարևոր տեղ ունեն երկրի սահմանների, տարածքային ամբողջականության պահպանումը, նրա շահերի ու ինքնիշխանության պաշտպանությունը, բնակչության անվտանգության ապահովումը և այլն։ 

Friday, November 5, 2021

Պետական իշխանության բաժանման հիմնախնդիրը

 Առաջադրանք

1․ Ո՞րն է իշխանությունների բաժանման սկզբունքի նպատակը։

Իշխանությունների տարանջատումը, որպես այդպիսին, դա ֆրանսիական հեղափոխության նվաճումներից մեկն էր բացարձակ միապետության դեմ: 

2․ Ներկայացրե՛ք ՀՀ Օրենսդիր իշխանությունը։

Ազգային ժողովը ժողովրդի ներկայացուցչական մարմինն է, որն իրականացնում է օրենսդիր իշխանությունը: Ազգային ժողովը վերահսկողություն է իրականացնում գործադիր իշխանության նկատմամբ, ընդունում է պետական բյուջեն և իրականացնում է Սահմանադրությամբ սահմանված այլ գործառույթներ: Ազգային ժողովի լիազորությունները սահմանվում են Սահմանադրությամբ: Ազգային ժողովը կազմված է առնվազն հարյուր մեկ պատգամավորից: Ազգային ժողովն ընտրվում է համամասնական ընտրակարգով:

Friday, October 8, 2021

Պետական իշխանության իրականացման ձևերը և եղանակները

 Առաջադրանք

1․ Ի՞նչ է պետական հարկադրանքը, ո՞րն է դրա կիրառման նպատակը։

Պետական հարկադրանքը կառավարման ձև է, որի նպատակն է պահպանել հասարակական և իրավական կարգը հարկադրանքի միջոցով։

2․ Ի՞նչ է համոզումը՝ որպես պետական իշխանության իրականացման եղանակ։

Երբ կառավարության անդամը կամ ինչ-որ գլխավոր մարդ, գրավոր կամ բանավոր հաղորդագրություն է տարածում որոշակի ազդեցություն լսողի վրա՝ նպատակ ունենալով նրան համոզել՝ կատարելու կամ չկատարելու որոշակի գործողություններ: 

3․ Ձեր կարծիքով՝ Հայաստանում իշխանության իրականացման ո՞ր եղանակն է ավելի հաճախ կիրառվում՝ հարկադրա՞նքը, թե՞ համոզումը։ Բերե՛ք օրինակներ։

Հարկադրանքի միջոցով փորձում են մարդկանց ստիպել, որ նրանք պատվաստվեն կորոնավիրուսի դեմ, որովհետև համոզման եղանակով չստացվեց ունենալ մեծ թվով պատվաստված մարդիկ։

Tuesday, September 28, 2021

Պետության կառավարման և կառուցվածքի ձևերը

1․ Պետության կառավարման ինչպիսի՞ ձևեր գոյություն ունեն։ Ներկայացրե՛ք ՀՀ ներկայիս կառավարման ձևը։

Կառավարման հիմնական ձևերն են՝ միապետությունը, հանրապետությունը։ Միապետության տեսակներն են՝ բացարձակ միապետությունը, դուալիստական միապետությունը և սահմանադրական միապետությունը։ Հանրապետության տեսակներն են՝ նախագահական հանրապետությունը, խորհրդարանական հանրապետությունը, խառը ձևեր։ ՀՀ-ն խորհրդարանական հանրապետություն է։ Խորհրդարանական հանրապետության առանձնահատկությունը վարչապետի առկայությունն է, ով ընտրվում կամնշանակվում է խորհրդարանի կողմից: Նախագահի մասնակցությունըկառավարության ձևավորման գործին կրում է ձևական բնույթ: Գործնականում նախագահը գրեթե ոչ մի ազդեցություն չունի պետական իշխանության իրականացման գործում:

2․ Պետության կառուցվածքի ի՞նչ ձևեր գիտեք։ Ներկայացրե՛ք ՀՀ կառուցվածը․

Պետության կառուցվածքի ձևերն են՝ ունիտար պետություն, ֆեդերատիվ պետություն, կոնֆեդերատիվ պետություն, պետությունների համագործակցություն։ ՀՀ-ում գործում է պետության կառուցվածքի ունիտար ձևը։ Պետական ապարատի գործունեությունը կրում է կենտրոնացված բնույթ, և իրականացվում է ուղղակի կամ անուղղակի վերահսկողություն տեղական իշխանության մարմինների նկատմամբ: Բոլոր վարչատարածքային միավորներն ունեն հավասար կարգավիճակ կենտրոնականիշխանության առջև և չունեն որևէ քաղաքական ինքնուրույնություն: Կենտրոնացված ունիտար պետություններումազգային փոքրամասնությունները չունեն ինքնավարություն, կան միայնվարչատարածքային միավորներ՝ մարզ, շրջան, համայնք և այլն։

«Քաղաքագիտություն, ուսումնամեթոդական ձեռնարկ /Է․ Օրդուխանյան, Հ․ Սուքիասյան/

Saturday, September 25, 2021

Պետություն

Ներքին և արտաքին գործառույթներ

Ներքին գործառույթներ են ժողովրդական իշխանության ապահովումը, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործառույթները, քաղաքացիների իրավունքների և ազատությունների պահպանությունը, օրինականության և իրավակարգի ապահովումը, բնության պահպանության գործառույթը և այլն։ Արտաքին գործառույթներն են պաշտպանությունը դրսի հարձակումներից, միջազգային իրավակարգի պահպանումը, պայքարը միջազգային հանցավորության դեմ, միջազգային քաղաքական հարաբերությունները արդիականության գլոբալ խնդիրների լուծման նպատակներով, մասնակցությունը շրջակա միջավայրի միջազգային պահպանությանը, ինտեգրումը համաշխարհային տնտեսությանը և այլն։ 

Իրավական պետություն․

Իրավական պետության սկզբունքը ժողովրդավարական պետության կարևորագույն սկզբունքներից մեկն է: Իրավական պետությունում  բարձրագուն  սոցիալական արժեք է համարվում մարդը, նրա արժանապատվությունը, իրավունքներն ու ազատությունները: Համապատասխանաբար, պետությունը ծառայում է ոչ թե որևէ կրոնի կամ Աստծուն, այլ  մարդկանց, որոնք անձամբ   հանդիսանում են պետական իշխանության աղբյուրը: Իրավական պետությունը հիմնվում և իր գործունեությունն իրականացնում է պատշաճ կարգով ընդունված օրենքի հիման վրա, ինչն անվանում են նաև օրենքի գերակայության սկզբունք:  Դա նշանակում

Thursday, September 16, 2021

Քաղաքագիտություն

 Առաջադրանք

1․ Ի՞նչ է ուսումնասիրում քաղաքագիտությունը։

Քաղաքագիտությունը ուսումնասիրում է պետության և այլ կառույցների հետ, մարդու և հասարակության կապը։

2․ Բացատրե՛ք «քաղաքականություն» և «քաղաքագիտություն» տերմինները։

Հունարենում «քաղաքականություն» տերմինը հավասար է politike բառին։ Քաղաքականությունը պետության կառավարման արվեստ է։ Իսկ քաղաքագիտությունը գիտություն է, որը հետազոտում է քաղաքականությունը։ Տարբերությունը հենց այդ է, որ քաղաքագիտությունը գիտությունն է, իսկ քաղաքականության մեջ մտնում են մարդիկ, ովքեր զբաղվում են քաղաքագիտությամբ։

Many developing countries place a lot of importance on tourism

Many developing countries place a significant emphasis on tourism as an important sector for economic growth and development. Tourism can br...