Ծովային աղետներ և դրանց պատճառները

Ծովային աղետների պատճառները

Ծովային աղետների պատճառները կարող են տարբեր լինել: Օրինակ, Գրենլանդիայի և Անտարկտիդայի մոտ անչափ շատ այսբերգներ են լողում, և այստեղ ծովային աղետները շատ հաճախ դրանց պատճառով են տեղի ունենում: Նավից չեն տեսնում այսբերգը և բախվում են նրան: Բացի այդ, ծովում հաճախ հանդիպում են ժայռեր: Դրանք ամբողջությամբ ջրով են ծածկված և անհնար է տեսնել նավից: Եթե նավը դրան բախվի, կարող է հատակը վնասվի և մեջը ջուր լցվի: Այսպիսի դեպքերում նավը հաճախ խորտակվում է: Հաճախ նավերի խորտակման պատճառը նավապետի և նրա վրա աշխատող անձնակազմի փորձի պակասն է։ Երբեմն անփորձ նավաստիները օվկիանոսում հեռու են մտնում և, խոչընդոտի հանդիպելիս, չգիտեն ինչպես վարվել։ Նման դեպքերում նրանք կարող են խորտակել նավը, և իրենք էլ զոհվել։

Ժողովրդագրական հիմնախնդիրն աշխարհում

Ժողովրդագրական հիմնախնդիրը կապված է բնակչության աճի բարձր տեմպերի հետ, որոնք հանգեցնում են նրանց՝ պարենով, բնակարանով, աշխատանքով, կրթությամբ ապահովելու խնդիրներով, մեծանում է բնակչության խտությունը հատկապես խոշոր քաղաքներում, ավելանում է բնական միջավայրի նկատմամբ ճնշումը, աճում են հիվանդություննների քանակը, սրվում է քրեածին իրադրությունը և այլն։ Այս հիմնախնդիրն ունի առանձնահատուկ կարևորություն, քանի որ նրա լուծումից է մեծապես կախված է համաշխարհային մի շարք հիմնախնդիրների լուծումը։

Համաշխարհային ժողովրդագրական հիմնախնդիրը փոխադարձ կապի մեջ է պարենային, ուրբանացման, բնապահպանական, էներգետիկական, հումքային և այլ հիմնախնդիրների հետ։ Չնայած, որ զարգացած երկրների բնակչությունը կազմում է բնակչության ընդամենը 1/4-րդ մասը, սակայն այն սպառում է համաշխարհային էներգիայի, մետաղների, փայտանյութի 80%-ը, սննդամթերքի 35%-ը, և միևնույն ժամանակ տալիս է պինդ թափոնների շուրջ 75%-ը։

Զբոսաշրջության ոլորտը կառավարության տարբեր տարիների ծրագրերում

Զբոսաշրջության 2017-2022 թթ․ ծրագիրը 

1. Զբոսաշրջության ոլորտը կարգավորող իրավական դաշտը կատարելագործելու նպատակով ՀՀ կառավարությունը նախատեսում է՝ 

1) մինչև 2017 թվականի ավարտն իրականացնել մի շարք նպատակային շուկա հանդիսացող երկրների քաղաքացիների համար Հայաստան առանց արտոնագրի մուտքի ռեժիմի սահմանում կամ մուտքի արտոնագրի տրամադրման գործընթացի դյուրացում, ինչպես նաև զբոսաշրջային տրանսպորտային միջոցների համար սահմանային անցման դյուրացում. 

2) մինչև 2018 թվականի ավարտը սահմանել զբոսաշրջային ծառայությունների նկատմամբ որակական նոր պահանջները և ներդնել դրանց ապահովման մեխանիզմները. 

2. Մինչև 2020 թվականի ավարտն ավարտել հանրապետության տարածքում ժամանակակից զբոսաշրջային տեղեկատվական միասնական ցանցի ստեղծման աշխատանքները: Հայաստանի ճանաչելիությունն ակտիվացնելու, զբոսաշրջային արդյունքի դիվերսիֆիկացումն ապահովելու, վիճակագրական տեղեկատվական համակարգը կատարելագործելու նպատակով ՀՀ կառավարությունը նախատեսում է՝ 

1) մինչև 2017 թվականի ավարտը մշակել և ընդունել «Ուխտագնացություն առաջին քրիստոնյա երկիր» ռազմավարությունը՝ 2018 թվականին ապահովելով դրա իրականացումը. 

2) 2017-2022 թվականների ընթացքում պետական աջակցություն ցուցաբերել ՀՀ մարզերում ամենամյա ավանդական փառատոնների, տոնակատարությունների և այլ զբոսաշրջային միջոցառումների կազմակերպմանը.

3) 2017-2022 թվականների ընթացքում ընդլայնել մարզական զբոսաշրջությունը ՀՀ-ում միջազգային մրցաշարերի կազմակերպման միջոցով. 

4) 2017-2022 թվականների ընթացքում ամրապնդել, զարգացնել և խթանել համաշխարհային շուկայում Հայաստանի` որպես ապահով և զբոսաշրջության համար գրավիչ երկրի նկարագիրը.

Մշակութային տուրիզմ

Մշակութային տուրիզմը զբոսաշրջության մի բաժին է, որը վերաբերում է այն զբոսաշրջիկներին, որոնք հետաքրքրվում են այլ երկրների կամ շրջանների մշակույթով, տեղացի մարդկանց կենսակերպով, պատմությամբ, կրոնով, ճարտարապետությամբ, արվեստով և նրանց կյանքը կազմող այլ բնագավառներով։

Մշակութային տուրիզմը ընդգրկում է ճանապարհորդություններ դեպի քաղաքային վայրեր, մասնավորապես պատմական և մեծ քաղաքներ և մշակութային նշանակություն ունեցող կառույցներ, ինչպիսիք են օրինակ թանգարանները և թատրոնները։ Այն կարող է նաև ներառել զբոսաշրջությունը գյուղական վայրերում, որը ներկայացնում է բնիկ ցեղերի սովորույթները, կենսակերպը, ծեսերն ու ավանդույթները։

Էկոտուրիզմ

 

Էկոլոգիական զբոսաշրջությունը բնության, նրա բաղադրիչների և պատմամշակութային հուշարձանների ճանաչողության նպատակով կազմակերպվող զբոսաշրջություն։ Էկոզբոսաշրջության խնդիրներն են բնական և մշակութային ժառանգության պահպանության օժանդակումը, ազգաբնակչության էկոլոգիական կրթության և իրազեկության բարձրացումը։ էկոզբոսաշրջությունը զբոսաշրջության առավել արագ զարգացող ճյուղերից է, չի նախատեսում հարմարավետ հյուրանոցներ և բարձրակարգ սպասարկման ծառայություններ իրականացվում է ավտոմեքենայով, հետիոտն, ձիով, վրանային և այլ միջոցներով։ Ըստ բնույթի՝ էկոզբոսաշրջությունը լինում է բնապահպանական, գիտաճանաչողական, մշակութային և այլն։

Էկոտուրիզմը բնության և մշակութային տեսարժան վայրերի ճանաչողության և ուսումնասիրության նպատակով շրջակա միջավայրի նկատմամբ պատասխանատու զբոսաշրջություն է՝ կապված բնության չխախտված տարածքների հետ, որը նպաստում է շրջակա միջավայրի պահպանմանը, ունենում է շրջակա միջավայրի վրա մեղմ ազդեցություն, ապահովում է տեղի բնակչության ակտիվ սոցիալ-տնտեսական մասնակցությունը և այդ գործունեությունից օգուտների ստացումը։

Ռեսուրսաապահովվածություն

Ռեսուրսաապահովվածությունը մի ցուցանիշ է, որով որոշում են, թե որևէ երկիր, շրջան, ձեռնարկություն ինչպես ապահովել բնական ռեսուրսների տարբեր տեսակներով օրինակ, ոռոգման ջրով, անտաոափայտով նավթի ու գազի հանքատեսակների պարշարներով։ Հանքային ռեսուրսների սպառման վտանգը մասնագետներին դրդում է պարբերաբար գնահատել դրանց արդեն օգտագործված և դեռևս պահպանվող չափերը ինչպես որևէ երկրում, այնպես էլ ամբողջությամբ աշխարհում: Երկրների, տարածաշրջանի կամ ընդհանրապես ամբողջ աշխարհի սպառվող ռեսուրսի տվյալ տեսակի ապահովվածությունը գնահատելու նպատակով օգտվում են ռեսուրսաապահովվածության ցուցանիշից: Այն հաշվում են երկու եղանակով: 

1. Երկրում ռեսուրսի տվյալ տեսակի հաշվարկված պաշարները բաժանում են այդ նույն տարածքի բնակչության թվին, ստանալով, թե մեկ շնչին միջին հաշվով տվյալ ռեսուրսից որքան է բաժին ընկնում:

Վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսներ

• Վառելիքային ռեսուրսներն ըստ բաշխվածության:
  

Բնական գազի պաշարներով առաջատար պետություններն են․

1. Իրան
2. Ռուսաստան
3. Քաթար
4. Թուրքմենստան
5. ԱՄՆ
6. Սաուդյան Արաբիա
7. ՄԱԱ
8. Վենեսուելա
9. Նիգերիա
10. Ալժիր
11. Չինաստան
12. Իրաք
13. Ինդոնեզիա
14. Մոզամբիկ
15. Ղազախստան
16. Մալայզիա
17. Եգիպտոս
18. Կանադա
19. Նորվեգիա
20. Ուզբեկստան
21. Քուվեյթ
22. Լիբիա
23. Հնդկաստան
24. Ավստրալիա
25. Ուկրաինա
26. Նիդերլանդներ
27. Ադրբեջան
28. Օման
29. Պակիստան
30. Վիետնամ

Ոչ ավանդական էլեկտրաէներգիայի աղբյուրներ

Էլեկտրաէներգիայի արտադրությունն աշխարհում խիստ անհամաչափ է տեղաբաշխված: Էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային արտադրության շուրջ 4/5-­ը բաժին է ընկնում «առաջին տասնյակի» երկրներին: Էլեկտրակայանները լինում են ջերմային (ՋԷԿ), ջրային (ՋրԷԿ կամ ՀԷԿ), ատոմային (ԱԷԿ), երկրաջերմային (ԵրՋԷԿ), քամու կամ հողմային (ՔԷԿ), արեգակնային (ԱրԷԿ), մակընթացային (ՄԷԿ), ծովի ալեբախության և օվկիանոսային հոսանքների: Աշխարհի էլեկտրակայանների ընդհանուր հզորության գրեթե 2/3-­ը բաժին է ընկնում ջերմային էլեկտրակայաններին (ՋԷԿ), որոնք աշխատում են հանքային վառելիքով: Ջրով աշխատող էլեկտրակայաններին (ՋրԷԿ կամ ՀԷԿ՝ հիդրոէլեկտրակայան) բաժին է ընկնում էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային արտադրության մոտ 20%­-ը: ՋրԷԿ-ները սովորաբար կառուցվում են համեմատաբար ջրառատ և մեծ թեքությամբ գետերի վրա: Հզորությամբ երրորդ տեղում են ատոմային էլեկտրակայանները, որոնք աշխատում են միջուկային վառելիքով: Այժմ արդեն աշխարհի ավելի քան 30 երկրներում կառուցված ԱԷԿ-ների թիվը հաշվվում է հարյուրներով։ 

1986 թ. Ուկրաինայում Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի, իսկ 2011թ.` ցունամիի հետևանքով Ֆուկուսիմայի ԱԷԿ-ի վթարներից հետո աշխարհում ԱԷԿ-ների անվտանգության պահանջներն ավելի խստացվեցին, իսկ առանձին երկրներ ընդհանրապես  հրաժարվեցին ԱԷԿ-ների կառուցումից և շահագործումից: ՀՀ-ում նույնպես կառուցվել է ատոմակայան:

 

Ուկրաինայում Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարը

 

Ամփոփում․․․

Էկոլոգիայի դասերի ժամանակ մեր դիտած ֆիլմերը, քննարկումներն ու նախագծերն ինձ համար շատ հետաքրքիր էին և ես շատ նոր բաներ իմացա։ Ամենամեծ բացահայտումն ինձ համար օֆշորներն էին, որովհետև ես չգիտեի դրանց գոյության մասին։ Դասերի ժամանակ մենք խոսել ենք ջրի, երկրների աղտոտվածության, համայնքային խնդիրների, էկոլոգիական խնդիրների մասին, փորձել ենք առաջարկել դրանց լուծման տարբերակները և այլն։ Պոչամբարների մասին նույնպես տեղեկություն չունեի և ուսումնասիրել ենք նաև Հայաստանում գտնվող հանքավայրերն ու պոչամբարները։ Ընդհանուր առմամբ ինձ դուր եկավ էկոլոգիա դասընթացը, որովհետև այն մեր և մեզ շրջապատող աշխարհի մասին է։

Աղբ...

 Ճապոնիայում թափոնները սկսել են վերամշակել 11-րդ դարից։ Աղբը տեսակավորելու համար յուրաքանչյուր գերմանացի տանը մի ամբողջ պահարան է հատկացնում։ Շվեյցարիայում առանձին վերամշակվում են չորացած տերևներն ու ճյուղերը, փողոցի փոշին, ցերեկային լապտերները և այլ «չվերամշակվող» առարկաներ։ Իսկ Հայաստանում աղբը դեռ գարշահոտում է, և բնությանն անդառնալի վնաս է հասցնում, օրինակ, Նուբարաշենի աղբավայրը՝ իր պլաստիկներով, մարտկոցներով և այլ չփտող ու հրդեհավտանգ առարկաներով։

Միֆեր և փաստեր ջրի մասին

1. Մարդը պետք է օրական խմի 8 բաժակ ջուր

Սա միֆ է: Անհասկանալի է, թե որտեղից է վերցված այս նորման: Բանը նրանում է, որ մարմնի տարբեր զանգվածներ և տարբեր մկանային զանգվածներ ունեցող մարդկանց անհրաժեշտ է տարբեր քանակությամբ ջուր: Սովորաբար խորհուրդ են տալիս հաշվի առնել պահանջարկի միջին ցուցանիշը՝ 30-40 մլ 1 կգ-ի համար: Սակայն այս ցուցանիշները նույնպես մոտավոր են: Օրական նորման ուղիղ կապված է կլիմայական պայմանների, մարդու տարիքի, աշխատանքի բնույթի, քրոնիկ հիվանդությունների հետ: Եթե դուք զբաղվում եք սպորտով կամ աշխատանքը կապված է ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հետ՝ հեղուկի պահանջարկը մեծանում է:

2. Եթե դուք ունեք այտուցներ՝ քիչ ջուր խմեք

Սա միֆ է: Եթե այտուցները կապված չեն լուրջ հիվանդությունների հետ, ապա հենց հակառակը: Եթե օրգանիզմում ջուրը քիչ է, այն սկսում է ջուր «պահեստավորել»: Հատկապես, եթե դուք պարբերաբար քիչ ջուր եք խմում: Հենց սկսեք խմել բավական քանակությամբ ջուր, ամեն ինչ կգա նորմալ վիճակի, օրգանիզմը կդադարի «պաշար» կուտակել:

Հետաքրքիր փաստեր ծովերի մասին․․․

Սև ծով

• Սև ծովի առաջին անունը, որը թարգմանվել է հին հուներենից, եղել է «Անհյուրընկալ ծով»:
• Սև ծովի բնորոշ առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ 200 մետրից ավելի խորության վրա գտնվող տարածքներում բացակայում են կենդանի օրգանիզմները։
• Սև ծովի ամենախորը մասերում հատակը հագեցած է ջրածնի սուլֆիդով:
• Սև ծովում ապրում են շուրջ 250 տարբեր կենդանիներ։
• Օգոստոսին կարող ենք տեսնել, թե ինչպես է փայլում Սև ծովը: Այն պայնմանավորված է պլանկտոնային ջրիմուռներով, որոնք կարող են ֆոսֆորացվել:
• Սև ծովում կա երկու տեսակի դելֆին:
• Կատրանը միակ շնաձկն է, որն ապրում է Սև ծովում:
• Ծովային վիշապն այս ծովի ամենավտանգավոր ձուկն է, իսկ այս ձկների լողակները պարունակում են մեծ քանակությամբ վտանգավոր թույն:
• Սև ծովը միակն է աշխարհում, որն ունի քաղցրահամ ջրի դրական հաշվեկշիռ:
• Այս ծովում ջրի մակարդակի տատանում չկա, ուստի ծովի ջրի մակարդակը կայուն է ամբողջ տարվա ընթացքում:

Ավերիչ երկրաշարժեր

• 2010 հունվարի 12 - Հայիթիի երկրաշարժ (2010), Պորտ-օ-Պրենս, (7.0 բալ)։ 2010 թ. փետրվարի 1-ի դրությամբ, մարդկային զոհերի ստույգ քանակը դեռ հայտնի չէր։

• 1556 հունվարի 23 - Գանսյու և Շանսի, Չինաստան, 《Չինական երկրաշարժ》800 000 մարդ է զոհվել։
• 1692 - Ճամայկա։ Պորտ-Ռոյալը լիովին ավերվել է։

Ինչ է օֆշորը...

Օֆշորները ֆինանսական կենտրոններ են, որոնք արտասահմանյան կապիտալ են ներգրավում հատուկ հարկային և վարչական խթանների միջոցով: Նման երկրներն ու գոտիները բիզնեսի համար կոչվում են «ֆինանսական դրախտ»: Օֆշորային ընկերությունն այն ընկերությունն է, որը գրանցվել է օտարերկրյա քաղաքացիների կողմից բարենպաստ հարկային կլիմա ունեցող պետությունում: Աշխարհում կա մոտ հիսուն օֆշորային գոտի: Առաջին անգամ «օֆշոր» հասկացությունը գործի դրվեց քսաներորդ դարի կեսերին։ Անգամ հին հույները խուսափում էին հարկեր վճարելուց ՝ շրջանցելով Աթենքը և բեռներ տեղափոխելով բազմաթիվ անմաքս կղզիներ:

Օֆշորային գոտիները սովորաբար բաժանվում են երկու խմբի. Լրիվ և հարկային օֆշորացումով: Լրիվը ցանկացած հաշվետվությունից ազատում է, և ձեռնարկատերերը վճարում են շատ ցածր տոկոս հարկեր կամ ֆիքսված գումար: Որոշ գոտիներում գործարարը կարող է նույնիսկ ամբողջությամբ ազատել հարկերից: Այս խմբի գոտիները ներառում են ՝ Դոմինիկան, Կիպրոսը, Բրիտանական Վիրջինյան կղզիները, Բելիզը, Սեյշելյան կղզիները, Սենթ Քիթսը և Նևիսի ֆեդերացիան: Օֆշորային հարկի գոտին իջեցված դրույքաչափ է, բայց առանց ընկերությունների հաշվապահությունից և հաշվետվությունից ազատելու:

Մեծ քսանյակի անդամ երկրների բնապահպանական խնդիրները

Ավստրալիա

Ավստրալիային սպառնացող բոլոր բնապահպանական խնդիրներից ամենակարևորը այս ազգի դարավոր անտառների կորունստն է: Ավստրալիայում ածխի արդյունահանումը շարունակում է մնալ բնապահպանական ամենավիճաբանական հարցերից մեկը: Մինչ շատ բնապահպաններ ցույց են տալիս, որ ածխի այրումը բերում է գլոբալ տաքացման, դժվար է անտեսել այն փաստը, որ ածխի էներգիան այժմ կազմում է Ավստրալիայի էներգիայի ենթակառուցվածքի հիմնական մասը: Այնուամենայնիվ, Ալիանցի դաշնակիցները ցույց են տալիս, որ ժամանակակից էներգիայի տեխնոլոգիաները հասել են այնպիսի մակարդակի, որ Ավստրալիան կարող է անցնել ածուխի էներգիայից բնապահպանական էներգիայի աղբյուրի: Ինչպես ժամանակակից շատ երկրներում, Ավստրալիայում ևս, օդի որակի հետ կապցած լուրջ խնդիրներ են առաջացել: Քաղաքային բնակավայրերում օդի որակի վրա շատ գործոններ են ազդում, որի մեջ մտնում են ավտոմոբիլային արտանետումները, արդյունաբերական թափոնները և հերբիցիդների և թունաքիմիկատների առկայությունը: Վերջերս կատարված հետազոտությունը ցույց տվեց, որ մեր մոլորակը շատ ավելի մեծ արագությամբ է տաքանում, քան գիտնականները կանխատեսել էին, և ջրի մակարդակի բարձրացումը կարող է կործանարար լինել Ավստրալիայի համար, եթե գլոբալ տաքացումը շարունակվի: Անտարկտիկայից հետո Ավստրալիայի մայրցամաքը երկրորդն է ջրի սակավության հարցում,  ոռոգման և ջրի պահպանման այլ խնդիրները տանջում է Ավստրալիան հենց այն ժամանակից, երբ այն հայտնագործվել է: Ժամանակն է, որ ավստրալիացիները հասկանան, որ ոռոգման ընդլայնումը ուղղակի կենսունակ տարբերակ է Ավստրալիայի համար: 

Պոչամբարները և հանքավայրերը Հայաստանում

Պոչամբարը հանքարդյունաբերությանը կից բնապահպանական կառույց է, որտեղ առանձնացվում և ամբարվում են քիմիական վերամշակման հետևանքով առաջացած թունավոր և վտանգավոր քիմական թափոններ, հանքաջրեր։ Հայաստանում գտնվող պոչամբարներն են․

• Արծվանիկի պոչամբար
• Ողջիի պոչամբար
• Փխրուտի պոչամբար
• Դարաձորի պոչամբար
• Գեղանուշի պոչամբար
• Հովիտ N1
• Հովիտ N2
• Դարազամի պոչամբար
• Դաստակերտի պոչամբար
• Տերտերասարի պոչամբար
• Հանքասարի պոչամբար
• «Նահատակ» պոչամբար
• «Նազիկ»պոչամբար
• «Պայթուցիկ նյութերի ձոր»
• Արմանիսի պոչամբար
• Մղարթի պոչամբար
• Թեղուտի պոչամբար
• Թուխմանուկի պոչամբար
• Արարատի պոչամբար

Հայաստանում գտնվող ամենամեծ պոչամբարը Արծվանիկի պոչամբարն է, որն ամենամեծն է Հայաստանում և նաև ամենամեծերից է աշխարհում։ Հանքարդյունաբերության հետևանքով բնակչության մոտ կարող են առաջանալ քաղցկեղներ, նորագոյացություններ, ծնունդների շեղումներ, արյան համակարգի և շնչառական հիվանդություններ։ 

Արկտիկայի էկոլոգիական խնդիրները․․․

Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի բնությունը մոլորակի ամենախոցելիներից է: 1991 թվականին Կանադան, Դանիան, Ֆինլանդիան, Իսլանդիան, Նորվեգիան, ՌԴ, Շվեյցարիան և ԱՄՆ-ն Արկտիկայի շրջակա միջավայրի պաշտպանության ռազմավարություն ընդունեցին: 1996 թվականին Արկտիկական շրջանի երկրների արտաքին գործերի նախարարությունները ստորագրեցին Օտտավայի հռչակագիրը և ստեղծեցին Արկտիկական խորհուրդը: Արկտիկայի հիմնական բնապահպանական խնդիրներն են․

• սառույցի հալում
• արկտիկական կլիմայի փոփոխություն
• հյուսիսային ջրերի աղտոտում նավթամթերքային և քիմիական թափոններով
• արկտիկական կենդանական աշխարհի պոպուլյացիայի նվազում և տարածման վայրի փոփոխություն

Ամառային սառույցի հալչումը Արկտիկայում բերում է բնապահպանական շատ խնդիրների առաջացմանը: Ծովային սառույցի սահմանների փոփոխությունը դժվարացնում է սպիտակ արջերի և ծովացուլերի գոյատևումը, որոնք սառույցը օգտագործում են որպես որսի և հանգստի վայր: Օվկիանոսի բաց ջուրը նվազեցնում է արտացոլումը, որը բերում է արևի էներգիայի 90 % կլանմանը, ինչն էլ իր հերթին հանգեցնում է գլոբալ տաքացման: Ընդ որում կսկսվեն հալվել նաև շրջակա ցամաքի սառցադաշտերը, և այս ջուրը թափվելով օվկիանոս կբարձրացնի ծովի մակարդակը:

Ափամերձ ջրերի վիճակը վատթարանում է: Հյուսիսային նավատորմում տարեկան շուրջ 10 միլիոն մ³ աղտոտված ջուր է արտահոսում: Արդյունաբերական ձեռնարկությունների կեղտաջրերի հետ արկտիկական ջրեր են թափվում նաև նավթամթերքների, ֆենոլների, ծանր մետաղական միացությունների, ազոտի և այլ նյութերի մնացորդներ: Վտանգ կա նաև ռադիոակտիվ աղտոտման: Կարայի ծովում ջրասույզ են արվել միջուկային թափոններով և սուզանավերի միջուկային ռեակտորներով բեռնված արկղներ: Կոլայի ծոցում կան 200 լքված և ջրասույզ արված նավեր, որոնք աղտոտման աղբյուր են հանդիսանում: Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ափերին թափված են շուրջ 12 միլիոն տակառ՝ հաճախ վառելիքով, նավթով և քիմիական հումքով լցված:

Բնապահպանական աղետներ պատերազմի ընթացքում

Մինգեչաուրի ջրամբարը գտնվում է Ադրբեջանի հյուսիսային հատվածում՝ Կուր գետի վրա։ Այն Կովկասի ամենամեծ ջրամբարն է։ Մակերեսը կազմում է 605կմ քառակուսի, ծավալը՝ 16,1 կմ խորանարդ, երկարությունը՝ 70կմ, առավելագույն խորությունը՝ 18կմ, միջին խորությունը՝ 27մ։  Մինգեչաուրի ՀԷԿ-ի հզորությունը 359 Մվտ է։ Եթե հարվածենք Մինգեչաուրի ջրամբարին, Ադրբեջանի 2/3-ը կանցնի ջրի տակ, այդ թվում նաև Բաքուն և Ադրբեջանի ամբողջ նավթային համալիրը։ Հայաստանի պոչամբարների մեծ մասը գտնվում է Սյունիքի և Լոռու մարզերում։ Եթե թշնամին հարվածի մետաղական հանքերին, պոչամբարներին և ՀԷԿ-երին կլինեն շատ մարդկային զոհեր, ՀՀ-ն հոսանքի խնդիր կունենա և շատ այլ վատ հետևանքներ կլինեն։ Աղետները կանխելու համար պետք է չաղտոտել գետերը, լճերը, անտառները, փողոցները և այլն։ 

«Տուն» ֆիլմ

«Տուն» ֆիլմը

Այս ֆիլմը պատմում է մեր երկրի զարգացման մասին։ Ամեն ինչը սկսել է ջրից և դրանից հետո մարդիկ սկսել են զբաղվել գյուղատնտեսությամբ։ Այդ ժամանակ լույս աշխարհ էին գալիս շատ երեխաներ, որ մի քանի տարի հետ կարողանային օգնել իրենց ծնողներին։ Հետո սկսել են կառուցել շենքեր, մեգապոլիսներ, քաղաքներ և այլն։ Զարգացման ընթացքում ստեղծվել են գործարաններ, շատացել են մեքենաները, որոնք աղտոտում են մեր օդը։ Մարդիկ կտրել են շատ ծառեր և կառուցել են բարձրահարկ շենքեր, հյուրանոցներ և այլն։ Այս ֆիլմից մենք ևս մեկ անգամ հասկացանք, որ առանց ջրի կյանք չկա։

«Իմ շրջակա միջավայրը՝ կղզի»

 Դիտեք «Կղզի» մուլտֆիլմը:

Մուլտֆիլմի իմաստն այն էր, որ մենք պետք է փորձենք պահպանել մեր շրջակա միջավայրը։ Շրջակա միջավայրը մեր կյանքի մի մասն է և այն ամբողջովին շրջապատում է մեզ։ Շրջակա միջավայրի պատասխանատուները մենք ենք և եթե բոլորս գիտակցենք այդ ամենը, ամեն ինչ ավելի լավ կլինի։ Այս 100 տարիների ընթացքում մեր շրջակա միջավայրում շատ փոփոխություններ են եղել, բայց դրաք եղել են վատը։ Կտրել են շատ ծառեր և այդտեղ կառուցել են ժամանցի վայրեր, շենքեր և այլն։ Եթե ես լինեն մուլտֆիլմի փոքրիկ կղզու բնակիչը, ես կփորձեի այն պահպանել ինչ էլ որ լիներ։ Իսկ մուլտֆիլմի հերոսը նույնիսկ չկարողաց պահել կղզու այդ մի ծառը։ Նա մտածում էր միայն այդտեղից շուտ հեռանալու մասին։